معماری
سرخط خبرها

پدیده ای به نام نظر

نظر هست!

“نظر” همان رای است. چیزی است که ما با آن عقیده و باور خود را نسبت به دنیای اطرافمان نشان می دهیم. بعضی می گویند نظر برخاسته از ذهن و اندیشه است وچیزی است توهمی و  با حقیقت که واقعی است تفاوت دارد، اما ما در این مقاله ثابت می کنیم که شاید “نظر” پدیده ای ذهنی و غیر حقیقی باشد اما این قدرت را دارد که حقیقت را کنار زند و یا از آن حمایت کند. اینکه بگوئیم نظر چون ذهنی است و فرد به فرد فرق می کند و از آن جا نظر آدم ها در شرایط زمانی و مکانی مختلف ثابت و پایدار نیست، پس قابل اعتنا نیست ، این گفته در عمل جواب نمی دهد.

نظر پدیده ای است که خیلی ها برای جلب آن از جان و دل خویش مایه می گذارند. دو نفر وقتی می خواهند با هم ازدواج کنند اولین سوالی که هر یک از طرف مقابل می پرسند نظر دیگری در مورد خودشان و مسائل مختلف زندگی است. اگر اشتراک نظر ها زیاد بود ازدواج صورت می گیرد و اگر نظرها با هم نساخت و رای ها با یکدیگر یکی نشد ، وصلتی اتفاق نمی افتد. پس نظر می تواند زندگی دو نفر را تا ابد به هم پیوند دهد یا از هم بگسلد. بنابراین نظر آن قدرها هم غیر واقعی نیست و واقعا وجوددارد.

در ادارات وقتی مدیری از معاونش می خواهد که کار شخص خاصی را راه بیاندازد، زیر نامه او می نویسد:” با نظر مساعد اقدام شود!” این جمله یعنی اینکه تمام توان اداره باید در خدمت آن شخص درآید تا مشکلش رفع گردد. برعکس زمانی که نظری ارائه نشود و یا جمله ساده :”نظری ندارم!” زیر نامه درج شود حداقل منظور این است که آن فرد و موضوع مربوط به او برای جناب مدیر اهمیت چندانی ندارد. می بینید که نظر می تواند کار یکی را راه بیاندازد و برعکس سرراه دیگری مانع و سد ایجاد کند. به راستی مگر ممکن است چیزی وجود نداشته باشد اما بتواند کارها را سرعت بخشد یا باعث کندی امور گردد؟!

جمله اول یادتان است. گفتیم نظر همان رای است. در انتخابات همه کشورها ، بسیاری از نامزدها سعی می کنند رای یا نظر رای دهندگان را به سمت خود جلب کنند. چرا؟ چون هر چه بیشتر رای بدست آورند وهرچه نظرات بیشتری را به سوی خود برگردانند، می توانند امتیاز بالاتری به دست آورند وبقیه را کنار بزنند و به قدرت برسند. با این قدرت هزاران کار می توان انجام داد. پس رای و نظر چیز مهمی است و باید به آن اهمیت داد، چون می تواند ما را به قدرت برساند.

نتیجه این که نظر با وجودی که پدیده ای ذهنی و متعلق به دنیای فکر و اندیشه است، اما وقتی ارائه می شود و آشکار می گردد ، موجودیت می یابد و می تواند به صورت پدیده ای مستقل مورد بررسی قرار گیرد. نظر وجود دارد ، در این مورد نباید شک کرد.

ریاضیات نظر

دنیای رای و نظر، قوانین ریاضی خاص خود را دارد. مثلا نظرها را می توان با هم جمع کرد. حتما عباراتی مانند” اتفاق نظر” یا ” اجماع آرا” را شنیده اید؟ این عبارات زمانی به کار می روند که بخواهند عمل ریاضی جمع را روی نظرها  اعمال کنند.

همینطور عبارت “اختلاف نظر” را هم که حتما شنیده اید. در این جا منظور تا حدودی انجام عمل ریاضی تفریق روی نظرات مختلف است.

بدنیست بدانید نظر علامت هم دارد! نظر مثبت یعنی موافق بودن و نظر منفی داشتن یعنی مخالف چیزی بودن. نظر خنثی یا صفر هم داریم  که به معنای رای ممتنع و بی تفاوتی است. پس می بینید دنیای “ریاضیات نظر” آنقدرها هم سطحی نیست!حتی بعضی وقت ها از “تضارب آرا” و “شکستن عهد و نظر” صحبت می شود که آدم را به یاد ضرب و تقسیم می اندازد.

بنابراین وقتی می بینید بعضی ها برای جمع کردن نظر مثبت بقیه حساب و کتاب می کنند و روز و شب نظرات دیگران را می شمرند و از طریق شیوه های مختلف نظرسنجی سعی می کنند میزان موافقت و مخالفت دیگران را به صورت کمیتی عددی برای خود مشخص کنند، دلیلش فقط و فقط این است که در دنیای نظر، ریاضیات قابل اجراست و می توان با عدد و شماره نظرآدم ها را شمرد و رتبه بندی کرد.

حتی بسیاری از متخصصانِ ریاضیات نظر معتقدند که مباحث پیچیده ای مثل آمار و احتمالات هم در دنیای نظر وجود دارند. آنها می گویند نظر آدم ها نسبت به خودشان و دنیای اطرافشان ذاتی احتمالی و تصادفی دارد

نظر

و اصلا نمی توان روی ثبات و دوام نظرافراد در همه زمان ها حساب کرد. آنها حتی برای نظر و رای آدم ها توابع احتمالی خاص  درست کرده اند و با نوشتن برنامه های پیچیده کامپیوتری سعی می کنند تاثیر ورودی ها و شرایط مختلف روی خروجی تابع احتمالی نظر و رای آدم ها را محاسبه کرد.

انگار هر که در دنیای ریاضیات نظر قوی تر باشد بهتر می تواند رای و نظر مثبت دیگران را به سمت خودش جلب کند. البته خیلی ها می گویند این ادعا هنوز یک نظریه است!

میلیون ها انسان، میلیون ها نظر

در گفتگوهای روزمره حتما عباراتی مانند” به نظر من”، “فکر کنم” و ” به گمانم” را زیاد شنیده اید. هر انسان برای خودش  یک نظر دارد. آدم ها عین هم نیستند. در واقع هیچ دو موجودی در عالم عینا یکسان نیستند. به همین دلیل امکان ندارد نظر دو انسان در مورد یک اتفاق کاملا یکی باشد. ساختمانی با پنجره های متعدد تصور کنید که آدم های مختلف کنار هر پنجره ایستاده اند و به منظره ثابتی در حیاط یا کوچه نگاه می کنند. اگر دو نفر ادعا کنند در مورد یک موضوع صددرصد اتفاق نظر دارند منظورشان فقط این است که از پنجره های مختلف صحنه مشترکی را با هم نظاره می کنند. این که برداشت آنها از چیزی که می بینند صددرصد یکسان است را هیچ کسی نمی تواند تائید کند. همیشه اختلاف نظرهای جزیی وجود دارد که انسان ها وقتی قرار باشد روی موضوعی توافق کنند آنها را نادیده می گیرند. اما همین اختلاف های جزیی حتی وقتی نادیده گرفته می شوند باعث می شوند که دو نظر هرگز با هم یکی نشوند.

نتیجه اینکه وقتی یک نفر ادعا می کند نظرش با دیگری کاملا یکسان است بدانید اختلافی هست، اما او آن را پنهان ساخته و سعی کرده بیشتر به وجوه مشترک و شباهت ها توجه کند.

می گویند مدیران عاقل و خردمند ، وقتی نظر همه کارمندان با آنها موافق باشد می دانند مشکلی وجود دارد. از دل اختلاف نظرهاست که نواقص و کاستی ها رخ می نماید و اشتباهات و خطاها خود را نشان می دهند. همه که موافق باشند خطاها چشم پوشی می شوند و کمبودها نادیده گرفته می شوند و این یعنی ندیدن همه واقعیت! مدیری هم که نتواند همه واقعیت مجموعه تحت امر خود را ببیند، سرنوشت جالبی پیدا نخواهد کرد. مدیران خردمند کارمندان بله قربان گو و همواره موافق را نمی پسندند چون باعث کورشدن آنها نسبت به دیدن حقیقت می شوند.

تفاوت نظرها باید وجود داشته باشد. اگر این تفاوت انکار شود یا به شکل توافق کامل نمایان شود، یقینا مشکلی وجود دارد. باید سریعا به خود آمد و تفاوت ها را دید. به تعداد انسان ها رای و نظر جدید و متفاوت وجود دارد. در این مورد حتی شک هم جایز نیست.

رای قاضی، رای عامی

در محضر قاضی معمولا متهمان قیافه های مظلوم می گیرند و ژست های سربه زیر دارند. از یتیمی و کودکی و فقر خود قصه می گویند تا دل قاضی را به رحم آورند. مادر و پدر پیر و از کار افتاده شان را کشان کشان با خود همراه می آورند تا دل بسوزانند و رای را برگردانند. اگر این کارها ثمر نداد از در تهدید و ترساندن وارد می شوند. باز هم جواب نداد به پارتی متوسل می شوند. باز هم نشد به رشوه و خرید روی می آورند. خلاصه از جمیع ابزارها استفاده می کنند برای این که رای قاضی را به نفع خود برگردانند. اما قاضی اگر سالم و درستکار باشد هیچ یک از این ترفندها براو کارگر نیست.

قاضی سالم بر اساس شواهد حقیقی و واقعیات قابل اثبات و مدارک مستند رای می دهد. او حقیقت را می بیند و نظرشخصی  خودش را در رای و حکمی که می دهد دخالت نمی دهد. اما یک فرد عامی چنین نیست. رای و نظر یک شخص عامی، اگر سالم و هشیار نباشد را می شود خرید. می توان دل ساده او را فریب داد و با صحنه های رقت آمیز نظر او را تغییر داد. با امواج احساسات می توان نظر فرد عامی را از این رو به آن رو کرد. با تزریق هدایت شده افکار می توان اندیشه او را در جهاتی خاص منحرف کرد و نظر او را عوض کرد. به همین دلیل است که کسی نظر فردعامی را جدی نمی گیرد. اما همه برای رای قاضی احترام قائل اند.

این یعنی اگر کسی دنبال احترام و تصمیم درست است باید مانند یک قاضی سالم و درستکار به اتفاقات زندگی نگاه کند. تا فکر هست نظر هم هست. رای و نظر چیزی جز خروجی لحظه به لحظه تعامل نظام فکر و اندیشه انسان با نظام احساسات او نیست. اما نکته مهمی که هر انسان عاقلی باید توجه کند این است که نظر حتی اگر هزاران نفر آن را تائید کرده باشند، باز هم چیزی زاییده فکر و ذهن است و نمی تواند با واقعیت و حقیقت یکی گرفته شود. درست است که ما آدم ها برای واقعی سازی نظر خیلی کار کرده ایم. برای آن ریاضیات ساخته ایم و هزاران واژه را در ادبیات زبان های مختلف برای آن ساخته ایم. اما نظر همچنان یک پدیده ذهنی و غیر واقعی است. پس باید در همان قلمرو باقی بماند و موقع تصمیم گیری روی شواهد حقیقی تاثیر نگذارد. اگر غیر این عمل شود همه چیز به هم می ریزد. فراموش نکنیم که به تعداد انسان ها نظر وجود دارد و اگر چیزی غیر از حقیقت به عنوان مبنا اختیار شود دیگر سنگ روی سنگ بند نمی شود.

می گویند میزان کشتار و تلفات انسان ها به خاطر  نظرو دیدگاه انسان های غافل بسیار بیشتر از قتل عام ناشی از بیماری های  طاعون و وباست. دلیلش هم جز این نیست که انسان ها بعضی مواقع یادشان رفته که نظر یک پدیده ذهنی است و نباید در تصمیم گیری های جدی و حساس زندگی دخالت داده شوند.

نویسنده: حمید کوثری

قسمت هایی از این مقاله در مجله موفقیت شماره 251 منتشر شده است

همچنین ببینید

وب سایت رسمی حمید کوثری – کارشناس ارشد روانشناسی

ارزش وجودی

دانه ای از یک درخت بر روی زمین در کف جنگل در کنار یک مرداب …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

قالب وردپرس