معماری
سرخط خبرها

روش های تحقیق

روش های تحقیق ( Research Methods )

   منابع علم:

     سرچشمه های دانش بشری 5 دسته اند:

  • •          1) تجربه
  • •          2) مرجع مطلع و آ گاه
  • •          3) استدلال قیاسی = از کل به جزء
  • •          4) استدلال استقرایی = از جزء به کل
  • •          5) روش علمی = ترکیب روش استدلال منطقی با سایر روش های شناختی

 

1-      تجربه

–          هر فرد براساس تجربیات شخصی خود می تواند پاسخهای بسیاری از سؤالهایی را که با آنها رو به روست بیابد.

–          محدودیت : هر فرد براساس ویژگی های خاص خود تحت تأثیر حوادث قرار می گیرد. در شرایط مشابه ممکن است دو فرد تجربیات متفاوت داشته باشند.

2-      مرجع مطلق

–          فرد پاسخ سؤالاتش را نزد کسی جستجو می کند که دارای آگاهی و صلاحیت باشد.

–          محدودیت : مرجع مطلع هم جایز الخطاست و از طرفی مراجع مطلع درباره اصول، اختلاف نظر دارند.

3-      استدلال قیاسی

–          اولین گام اساسی برای کشف نظام مند حقیقت را فلاسفه یونان برداشتند.

–          در استدلال قیاسی فرد با استفاده از قوانین معین منطق از احکام کلی به احکام جزیی می رسد.

–          محدودیت : نتیجه یک قیاس صوری نمی تواند از محتوای صغری(فرض فرعی)  و کبری(فرض اصلی)  فراتر رود لذا نتایج درست باید از صغری و کبری درست بدست آید.

4-       استدلال استقرایی

–          برای نخستین بار توسط فرانسیس بیکن مطرح شد. کسب دانش از طریق مشاهده مستقیم باید صورت گیرد. انسان شخصاً طبیعت را مورد مشاهده قرار دهد و واقعیات معین را جمع آوری کند و به یک تعمیم دست یابد.

–          محدودیت : برای اطمینان کامل از نتایج استقراء تمامی موارد باید مورد مشاهده قرار گیرند.

–           برخی از کودکانی که در بیمارستان بستری شده و از والدین دور می شوند ، مضطرب می گردند و نتیجه می گیریم به طور کلی جدا کردن کودکان از والدین اضطراب آور است.

5-      روش علمی

–          مهمترین جنبه های روش استقرایی و قیاسی ترکیب شدند و روش علمی (روش استقرایی – قیاسی ) به دست آمد.

–          چارلز داروین در بسط نظریه تکامل خود اولین کسی است که در پی جویی علم از این روش استفاده کرد.

–          در روش علمی محقق بطور استقرایی از مشاهده به فرضیه و سپس بطور قیاسی از فرضیه به استنباط منطقی می رسد و پیامدهایی را که در صورت درست بودن رابطه فرض شده پیش خواهند آمد قیاس می کند. اگر استنباط های قیاسی با پیکرۀ سازمان یافته و دانش مورد قبول، سازگار باشند با گردآوری داده های تجربی باز هم مورد آزمون قرار می گیرند و برمبنای شواهد ، فرضیه ها، رد یا قبول می شوند.

 

ویژگی های علوم انسانی

1-      هدف علوم انسانی، درک منطقی رفتار انسان است. هر چند که در انسان رفتارهای غیرمنطقی نیز دیده می شود. اما دانشمند علوم انسانی، خود باید در درک اشکال گوناگون رفتار، منطقی عمل کند. پس علوم انسانی منطقی هستند.

2-      دانشمند علوم انسانی مانند دانشمند علوم فیزیکی می کوشد تا از طریق حداقل متغیرها، حداکثر قدرت تبیین را به دست آورد. به عبارت دیگر افزودن یک متغیر در تجزیه و تحلیل موجب افزایش  قدرت تبیین و پیش بینی می شود. اما این عمل موجب پیچیدگی مدل پژوهشی نیز می شود. پژوهشی که یک مسئله را با متغیرهای کمتری تبیین یا پیش بینی کند به پژوهشی که آن را با متغیرهای بیشتری توصیف، تبیین یا پیش بینی کند ترجیح دارد. پس: علوم انسانی از اصل امساک پیروی می کنند.

3-      دانشمند علوم ا نسانی معتقد است وقوع هر رویدادی دلایلی دارد و صرفاً تصادفی نیست. هر رویدادی دارای علل بیشین است. پس نتیجه می گیریم : علوم انسانی جبری است

4-      دانشمند علوم انسانی مانند دانشمند علوم فیزیکی روش مخصوص به خود را دارد . به عبارت دیگر علوم انسانی دارای روشها و مفاهیم مخصوص به خود است که هر کسی نمی تواند وارد این حوزه شود. مگر اینکه در این حوزه مطالعه و تحصیل کرده باشد. پس نتیجه می گیریم : علوم انسانی تخصصی است

5-      برای آنکه فرضیه ها و نظریه های علوم انسانی مورد استفاده قرار گیرند باید مورد آزمون و آزمایش قرار گیرند. به عبارت دیگر رابطه بین دو متغیر زمانی مورد قبول است که با روش های اندازه گیری مورد آزمایش قرار گرفته باشد و به اثبات برسد. به عبارت دیگر: علوم انسانی را می توان به صورت آزمایشی مورد بررسی قرار داد.

6-      در صورتیکه یک پژوهش معین در زمینه علوم انسانی بصورت کامل و کافی توصیف شده باشد. هر دانشمند دیگر نیز باید بتواند پژوهش را تکرار و نتایج مشابهی به دست بیاورد. پس پژوهشهای علوم انسانی تکرارپذیر است

7-      نظریه های علوم انسانی ابدی و جاویدان نیستند و دلایل و مدارکی آن را بی اعتبار می سازند . نمی توان انتظار داشت که یافته های علوم انسانی در مورد یک پدیده ، در درازمدت پایدار بمانند. پس علوم انسانی تحول پذیر است

 

تعریف تحقیق و ویژگی های آن

  • •          تحقیق از نظر لغوی به معنای بررسی و پیدا کردن حقیقت است ولی در تعریف اصطلاحی و از نظر علمی عبارتست از تلاش و انجام یک فعالیت منظم و هدفدار برای رسیدن به حقیقت و پاسخ به سؤال و دستیابی به دانش و آگاهی بیشتر در مورد یک پدیده و یا یک مسئله به منظور چاره جویی با استفاده از مراحل و روش علمی.
  • •          تحقیق را می توان به صورت «تجزیه و تحلیل و ثبت عینی و سیستماتیک مشاهدات کنترل شده که ممکن است به پروراندن قوانین کلی، اصول یا نظریه هایی بینجامد و به پیش بینی و یا احتمالاً به کنترل نهایی رویدادها منتج شود تعریف کرد.»

 

  یک تحقیق مشخصات زیر را دارد:

1-      تحقیق معطوف به حل مسئله است . (کشف یک رابطه )

2-       تحقیق به پرورندان قوانین کلی ، اصول ، یا نظریه هایی تأکید می کند که برای پیش بینی رویدادهای آینده مفیدند.

3-      در تحقیق از روی نمونه ی مشاهده شده خصایص جامعه موردنظر استنباط می شود. تحقیق چیزی بیشتر از بازیابی اطلاعات و یا جمع آوری ساده اطلاعات است.

4-      تحقیق بر آزمایش های قابل مشاهده و یا شواهد تجربی مبتنی است موضوعات تحقیق باید قابل مشاهده باشند.

5-      تحقیق مستلزم مشاهده و توصیف دقیق است.

6-      در تحقیق ابزارهای اندازه گیری کمّی و دقیق ترین شکل توصیف به کار گرفته می شود و اگر ممکن یا مناسب نباشد توصیف های کیفی و یا غیر کمی ، در مشاهدات مورد استفاده قرار می گیرد. (روشهای معتبر برای جمع آوری اطلاعات)

7-      تحقیق به تخصص نیاز دارد.

8-      محقق باید به دور از عواطف و تعصبهای شخصی ، تلاش کند منطقی و عینی داده های جمع آوری شده خود را با بکار بردن آزمونهای ممکن محک بزند و به دنبال آزمایش فرضیه اش باشد نه اثبات آن.

9-       تحقیق به دنبال حل مسایل جدید، بکر و اصیل است.

10-    از خصایص تحقیق بکار بستن صبر و شکیبایی و نداشتن شتاب در کار است.

11-    تحقیق با دقت ثبت و گزارش می شود.

12-    تحقیق گاهی شهامت لازم دارد.

 

 

انواع تحقیق براساس هدف به چهار دسته تقسیم می شوند:

1-  تحقیقات بنیادی :

  • •          هدف از این نوع تحقیقات «گسترش مرز علم و دانش» است.
  • •          منجر به «تولید علم» می شود یا نظریه و نظریه های قبلی در آن رشته را تکمیل می کند و یا به نقد نظریه های قبلی پرداخته و افق جدیدی را به روی انسان باز می کند.

2- تحقیقات کاربردی:

  • •          هدف از این تحقیقات حل مسایل و مشکلات فراروی جوامع انسانی برای یک زندگی بهتر و با امکانات مناسبتر می باشد. اختراعات و ابتکارات و نوآوریهای بشر در رشته های مختلف در ردیف تحقیقات کاربردی محسوب می شود.

3- تحقیقات توسعه ای :

  • •          هدف این تحقیقات توسعه و بهبود یک فرآیند، طرح ، محصول یا برنامه است و آزمون یک نظریه نیست.

4- تحقیقات علمی (اقدام پژوهی) : 

  • •          بررسی مسایل و مشکلاتی است که فرد شخصاً با آن مواجه بوده و از طریق پژوهش می خواهد مشکلات و موانع پیش روی خود را برطرف نماید و یا کاهش دهد . مربوط به مسایل محلی و شغلی است.

 

***********

 

مراحل علمی تحقیق :

v      مرحله 1 – ایجاد سؤال (پرسش آغازین ) : پرسشی در ذهن پژوهشگر شکل می گیرد. این پرسش می تواند ناشی از کنجکاوی محقق ،نیازهای فردی و اجتماعی، مواجه شدن با بعضی از موانع و تجربیات فردی، مطالعه کتاب و مجله و …

v      مرحله 2- تشخیص مسئله و مشخص کردن موضوع مورد مطالعه (تبدیل سؤال به موضوع تحقیق) : در این مرحله محقق باید مسئله مورد تحقیق خود را براساس سؤال یا سؤال هایی که در مرحله قبل در ذهن او ایجاد شده است را به موضوع تحقیق تبدیل کند.

 

 

مهمترین نکات در انتخاب موضوع تحقیق:

  1. 1.       موضوع تحقیق می بایست متناسب با توانمندی و یا تجربه محقق باشد.
  2. 2.       موضوع تحقیق روشن و بدون ابهام باشد.
  3. 3.       موضوع متناسب با فرصت محقق و قابل اجرا توسط او باشد.
  4. 4.       موضوع باید محدود شود یعنی خیلی وسیع نباشد.
  5. 5.       موضوع تحقیق نباید تکراری و از موضوعاتی باشد که قبلاً در مورد آن تحقیق شده و حل شده باشد و یا پاسخش معلوم باشد.

 

مهمترین نکات در نگارش موضوع تحقیق :

  1. 1.       متغیرها در موضوع تحقیق نوشته شود.
  2. 2.       آزمودنیهای مورد مطالعه می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.
  3. 3.       مکان انجام تحقیق می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.
  4. 4.       زمان انجام تحقیق می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.

 

v      مرحله 3 : توصیف ( بیان ) مسئله تحقیق :در این قسمت محقق باید زوایا و ابعاد موضوع و مسئله بودن موضوع تحقیق را بیان کند. به کمک تجربیات شخصی، استدلال های عقلی و یا نتایج تحقیق.

v      مرحله 4 – تبیین اهمیت و اهداف تحقیق: محقق مهم بودن تحقیق خود را توضیح می دهد و همچنین هدف کلی و اهداف جزیی خود را از انجام تحقیق کاملاً مشخص می کند.

v      مرحله 5- طرح و تدوین فرضیه و یا فرضیه های تحقیق : حدس و گمانی که محقق در مورد میزان و نحوه ارتباط بین متغیرها قبل از انجام تحقیق مطرح می کند و ممکن است پس از مطالعه و تحقیق حدس و یا فرضیه وی تأیید و یا رد شود. حدس و گمان محقق باید مبتنی بر تحقیقات قبلی، تجربیات شخصی و یا استدلالهای عقلی باشد.

مثال : «بین سطح تحصیلات والدین» و «معدل درسی فرزندان» رابطه وجود دارد.

 

فرضیه پایه :

–          بصورت یک جمله خبری باشد.

–          ارتباط بین دو متغیر باشد.

–          متغیر ها قابل سنجش باشند.

–          در یک فرضیه نمی توان متغیرهای زیادی طرح کرد.

–          روشن و دقیق باشد.

–          با دانش موجود هماهنگ باشد.

–          قدرت تبیین داشته باشد.

–          فارغ از مفاهیم ارزشی و اخلاقی باشد. کلماتی مثل : (باید- بهتر- خوب- حتماً … نباشد.)

 

انواع فرضیه:

  1. 1.       فرضیه پژوهشی (تحقیق) یا فرضیه محقق (H1)  : به فر ضیه ای گفته می شود که توسط محقق طرح شده است. و قصد دارد درستی یا نادرستی آن را مورد بررسی و آزمون قرار دهد.

فرضیه پژوهشی به دو صورت نوشته می شود:

  1. A.      جهت دار :اگر در انتهای جمله فرضیه از واژه رابطه یا تفاوت وجود دارد استفاده کنیم فرضیه بدون جهت است . مثال: فرضیه جهت دار: هرگاه متغیر A افزایش یابد متغیر B نیز افزایش می یابد.

فرضیه جهت دار: بین متغیر A و B رابطه مستقیم/ معکوس وجود دارد.

  1. B.      بدون جهت: اگر جهت تأثیر متغیر مستقل بر وابسته مشخص شود آن را فرضیه ی جهت دار می گوییم.  مثال : فرضیه بدون جهت : بین متغیر A و متغیر B رابطه وجود دارد.

 

  1. 2.       فرضیه صفر (H0)  : فرضیه ای که همیشه ارتباط ویا تفاوت بین متغیرها را نفی و انکار می کند. فرضیه صفر را نمی نویسند فقط در تجزیه وتحلیل اطلاعات آن را در نظر می گیرند.

مثال :

فرضیه محقق (1H) : بین هوش و خلاقیت دانش آموزان رابطه وجود دارد.

فرضیه صفر (0H) : بین هوش و خلاقیت دانش آموزان رابطه وجود ندارد.

 

 

v      مرحله ششم – تعیین متغیرهای تحقیق و تعریف مفهومی و عملیاتی آنها :

متغیر : به هر چیزی که ثابت نیست و تغییر می کند و کم یا زیاد می شود متغیر گویند. مثل سن، درآمد، هوش.

در تحقیق متغیر چیزی است که ثابت نیست . مقادیر و ارزش های مختلفی را می پذیرد و محقق قصد دارد در مورد آن اطلاعات به دست آورد.

مثل : بین میزان مطالعه و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد.

بین عزت نفس و رشد اجتماعی دانش آموزان دختر دوره ی متوسطه شهر کرج رابطه وجود دارد.

بررسی عوامل مؤثر بر ترغیب دانش آموزان دختر دوره ی متوسطه ناحیه یک تهران به نماز جماعت

 

تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر :

الف) تعریف مفهومی تعریفی است که معمولاً برای یک واژه در فرهنگ لغات و یا کتب دیگر آمده و پژوهشگر می تواند عیناً آنها را با ذکر مأخذ در تحقیق خود آورده و مورد استفاده قرار دهد.

 

ب) تعریف عملیاتی : محقق روشی را که برای اندازه گیری یک متغیر در تحقیق خود در نظر می گیرد را تعریف عملیاتی می گویند.

تعریف عملیاتی دو دسته اند:

1-      تعریف عملیاتی سنجشی : به تعریفی اطلاق می شود که از طریق آن شیوۀ اندازه گیری متغیر معلوم و مشخص می شود. برای مثال موفقیت تحصیلی را با توجه به معدل دروس می توان بصورت عملیاتی تعریف کرد.

2-      تعریف عملیاتی آزمایشی : نحوه دستکاری متغیرها و یا شیوه دخل و تصرف در آنها را نشان می دهد. این نوع تعریف در شرایط آزمایشگاهی (تجربی و شبه تجربی) استفاده می شود و چگونگی اعمال متغیر مستقل را بیان می کند.

 

انواع متغیرها:

 

1- متغیرهای کمّی – کیفی :

1-1- متغیرها کمّی قابل اندازه گیری اند و می توان اندازه آنها را بصورت عددی نشان داد. و دو دسته اند:

الف) متغیرهای پیوسته : هر مقدار و اندازه ای را قبول می کنند. (قد – درآمد – سن )

ب) متغیرهای گسسته : فقط اعداد اصلی و صحیح (نه اعشاری) را قبول می کنند. (تعداد افراد یک کلاس )

2-1- متغیرهای کیفی:

قابل اندازه گیری بصورت کمّی و ریاضی نیستند . قابل مرتب شدن و طبقه بندی هستند. مثل گروههای خونی – تحصیلات

 

2- تقسیم بندی متغیرها براساس نقشی که در تحقیق دارند:

1-2- متغیر مستقل و وابسته

الف) متغیر مستقل : متغیر محرک ، علت ، مقدمه و عامل است که توسط محقق ، اندازه گیری یا دستکاری و یا انتخاب می شود تا اثرات آن بر متغیر دیگری که وابسته است روشن شود.

ب) متغیر وابسته : متغیر پاسخ ، معلول، نتیجه است مورد مشاهده و اندازه گیری قرار می گیرد تا اثرات متغیر مستقل بر آن مشخص شود.

مثال :

– بررسی نقش ورزش صبحگاهی در کاهش مرگ و میر ناشی از بیماری های قلبی و عروقی معلولین بهزیستی شهر کرج

عوامل مؤثر بر ترغیب دانش آموزان به نماز جماعت

 

2-2- متغیرهای تعدیل کننده :

متغیر مستقل ثانوی است که می تواند متغیر وابسته را تحت تأثیر قرار دهد. مثل جنسیت، سن، تحصیلات. مثلاً « بررسی تأثیر دیدن برنامه های تلویزیونی خشونت آمیز در میزان پرخاشگری دانش آموزان ابتدایی» ممکن است تأثیر میزان دیدن این برنامه ها در پرخاشگری بین دختران و پسران یکسان نباشد . لذا جنس یک متغیر تعدیل کننده است.

 

3-2- متغیرهای کنترل:

چنانچه در یک تحقیق تأثیرگذاری متغیر تعدیل کننده لحاظ شود به آن متغیر کنترل گفته می شود. (اثر آن خنثی یا کنترل شود) عوامل مؤثر بر ترغیب دانش آموزان دختر به نماز جماعت.

 

4-2- متغیرهای مزاحم : متغیرهایی هستند که بر نتیجه پژوهش اثر می گذارند ولی مستقیماً نمی توان آنها را شناسایی و به کنترل درآورد. مثل : گرسنگی ، هیجان، خستگی

 

3- متغیرهای دو ارزشی و چند ارزشی:

الف) متغیرهای دو ارزشی فقط دو ارزش یا عدد را می گیرند.

مثل زن / مرد – شهری / روستایی – مرگ / حیات

ب) متغیرهای چند ارزشی : بیش از دو ارزش یا مقدار را دارند مثلاً مدت زمان تماشای تلویزیون

1) کمتر از یک ساعت                      2) بین یک تا دو ساعت

3) بین سه تا چهار ساعت                 4) بیشتر از چهار ساعت

 

v      مرحله هفتم : مطالعه و بررسی سوابق تحقیق (پیشینه ) ( ادبیات پژوهش ) : محقق باید بداند قبل از او در مورد موضوع مورد مطالعه چه کسانی نظریه یا تحقیق انجام داده اند و چه فرضیه ها و نتایجی داشته اند.

هدف از این مرحله :

1- «بینش پژوهشگر» نسبت به موضوع وسیع تر و عمیق تر می شود.

2- چه کارهایی دیگران انجام داده اند و چه کارهایی انجام نشده است.

3- از روش مراحل و نتایج تحقیقات قبلی مطلع می شود.

4- پژوهشگر می تواند کارهای انجام شده را «نقد» کند، هم می تواند آن ها را «تکمیل» کند و هم می تواند یک فعالیت و حرکت جدید تحقیقاتی را «تولید» و یا آغاز نماید.

 

اقسام سوابق تحقیق:

الف) سوابق نظری تحقیق : نظریه ها و دیدگاه هایی که مرتبط با موضوع تحقیق هستند و در کتابها، مجلات ، سایت ها و روزنامه ها می توان آن ها را جستجو کرد.

ب) سوابق عملی تحقیق: تحقیقات انجام شده، پایان نامه هاو کارهای عملی که محققین قبلی فعالیت هایی منطبق و یا مرتبط با موضوع مورد مطالعه انجام داده و اطلاعاتی را جمع آوری و نتایجی را به دست آورده اند.

 

راههای جمع آوری سوابق نظری و عملی در تحقیق:

برای انجام این بخش ابتدا متغیرهای موضوع تحقیق و فرضیه ها را مدنظر قرار می دهیم. و بعد هم سوابق نظری و عملی را در مورد دو متغیر مورد مطالعه قرار می دهیم.  و فهرستی از کتاب ها و مقاله ها و تحقیقات مربوط به کلید واژه ها را تهیه می کنیم.

مثال : تأثیر «روش تدریس معلم» بر «پیشرفت تحصیلی» دانش آموزان دوره ابتدایی :  مطالب مورد نیاز برروی فیش های تحقیقاتی یادداشت می شود. برای هر متغیر چند عنوان فرعی در نظر می گیریم.

مثلاً:

پیشرفت تحصیلی

روش تدریس

1- تعریف پیشرفت تحصیلی

2- روش محاسبه پیشرفت تحصیلی

3- عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی

4- پیشرفت تحصیلی و امید به آینده

1- تعریف روش تدریس

2- انواع روش تدریس

3- نظریه های یادگیری

4- الگوهای تدریس

 

نمونه هایی از فیش های تحقیق :

 

کد:

نام مأخذ:

موضوع تحقیق:           کد:

مترجم:

مؤلف:

موضوع فرعی:             کد:

تاریخ و محل نشر:

ناشر:

موضوع خاص:             کد:

فیش نویسی:

جلد:    صفحه:

نوع فیش برداری:

 نقل 5  ترجمه 5  تلخیص 5  

تاریخ تهیه فیش:    /   /

 

کاربرگ فیش برداری

شماره فیش: ……………………………..

تاریخ: ………………………………………

موضوع کلی: ……………………………..

موضوع جزئی: ……………………………

نام کتاب: ………………………………….

مؤلف: ………………………………………

مترجم: …………………………………….

صفحات کتاب: …………………………..

نوع یادداشت: …………………………….

مستقیم: ……………………………………

تلخیص: …………………………………..

 

 تنظیم منابع مربوط به موضوع تحقیق (پیشنهادات به محقق) :

1- با جدیدترین منابع مطالعاتی شروع کنید و به تدریج به سراغ منابع قدیمی تر بروید. (تحول پذیری علوم انسانی)

2- ابتدا خلاصه و چکیدۀ گزارش پژوهش را مطالعه کنید و در صورت مرتبط بودن به طور کامل مطالعه کنید.

3- فیش برداری کنید و به مطالعات خود نظم دهید و سازمان دهی کنید.

4- مشخصات کامل کتابشناسی (نام خانوادگی، نام، عنوان تحقیق، نام منبع، سال انتشار، مؤسسه انتشاراتی) را استخراج کنید.

5- برروی هر فیش فقط یک موضوع را یادداشت کنید.

6- مشخص کنید که یادداشت شما نقل قول مستقیم است یا غیرمستقیم.

در نقل قول مستقیم ابتدا و انتهای نقل قول باید گیومه داشته باشد. و سپس منبع مورد استفاده در پاورقی ذکر شود. مانند – شعبانی، حسن، (1371). مهارتهای آموزش و پرورش، تهران: سمت، ص54.

و یا پس از پایان نقل قول فقط نام فامیل نویسنده و  تاریخ انتشار اثر و صفحه ذکر شده و در فهرست منابع، منبع بطور کامل معرفی می شود. مانند : (شعبانی، 1371،ص54)

– اگر متن را مطالعه کردیم و خلاصه کرده و با ادبیات خودمان نگارش کردیم به آن نقل قول غیرمستقیم می گویند. در این صورت منبع مورد استفاده در فهرست منابع پایان پژوهش معرفی می شود.

 

v      مرحله هشتم : طراحی یک روش تحقیق و مدل آماری مناسب : یک تحقیق علمی مبتنی بر «روش تحقیق» مناسب است که محقق باید آن را تعیین کند.

همچنین در این مرحله محقق باید جامعه آماری، حجم نمونه، شیوه نمونه گیری، ابزارهای جمع آوری اطلاعات و مدل تحلیلی آماری مناسب خود را مشخص می کند. ( توضیح بیش تر در ادامه خواهد آمد.)

 

v      مرحله نهم : جمع آوری اطلاعات و داده های مورد نیاز : اطلاعات را محقق از طریق ابزارهای جمع آوری اطلاعات (پرسش نامه، مصاحبه، مشاهده، تجربه و آزمایش،  اسناد ومدارک) جمع آوری می کند. (توضیحات در ادامه خواهد آمد.)

 

v      مرحله دهم : استخراج و پردازش اطلاعات (تجزیه وتحلیل) : در این مرحله پژوهشگر نیاز به آمار توصیفی برای توصیف اطلاعات و استفاده از آمار استنباطی در تجزیه وتحلیل و تفسیر اطلاعات دارد. (توضیحات در ادامه خواهد آمد.)

 

 

v      مرحله یازدهم : پاسخگویی به سؤالات تحقیق و یا آزمون فرضیه ها :  در این مرحله تکلیف سؤالها و یا فرضیه های تحقیق مشخص می شود.

 

v      مرحله دوازدهم : نتیجه گیری و ارائه گزارش تحقیق: پژوهشگر یافته ها و نتایج تحقیق را ارائه می دهد و براساس اصول گزارش نویسی ، گزارش خود را در قالب 5 فصل می نویسد.
  

 

مفهوم رو ش تحقیق: در تحقیق بعد از نوشتن اهداف و فرضیه ها، متغیرها و ………….. محقق باید راه و روش برای رسیدن به هدف و پاسخ دادن به سؤالات یا فرضیه های تحقیق را انتخاب کند. در واقع محقق چگونه می خواهد اطلاعاتش را جمع آوری کند. روشهای تحقیق از دیدگاه های مختلف تقسیم بندی شده اند. یکی از دسته بندی ها عبارتست از :

انواع روش تحقیق :

1- روش تاریخی – کتابخانه ای :

  1. A.      روش تاریخی
  2. B.      روش کتابخانه ای
  3. C.      روش تحلیل محتوا

 

 

2- روش میدانی – توصیفی :

  1. A.      روش توصیفی
  2. B.      روش پیمایشی
  3. C.      روش علی- مقایسه ای
  4. D.      روش همبستگی
  5. E.       روش تداومی و مقطعی
  6. F.       روش موردی

 

3- روش شبه تجربی و نیمه تجربی (شبه آزمایشی و نیمه آزمایشی) :

4- روش تجربی حقیقی

 

جامعه آماری و نمونه :

پاسخ به این پرسش که : اطلاعات را از چه کسانی یا از کجا جمع آوری کنیم؟ پاسخ این است : از جامعه آماری یا از گروه نمونه

جامعه عبارتست از گروه یا طبقه ای از افراد، اشیاء ، متغیرها  ، مفاهیم یا پدیده ها که حداقل در یک ویژگی مشترک باشند.

نمونه بخش کوچکی از جامعه است که معرف کل جامعه است.

مثال جامعه :

بررسی اثر تماشای تلویزیون بر میزان یادگیری دانش آموزان ابتدایی شهر کرج

بررسی بهداشت روانی دانشجویان مراکز تربیت معلم استان تهران

 

نمونه زیرمجموعه ای از جامعه است. گروه کوچکی از جامعه هستند که برای تجزیه و تحلیل و مشاهده انتخاب می شوند.

نمونه گیری : به روش انتخاب نمونه، نمونه گیری می گویند. در واقع انتخاب قسمتی از جامعه تعریف شده که معرف آن جامعه باشد را نمونه گیری می گویند. هدف اصلی  نمونه گیری برآورد مقادیر جامعه به کمک مقادیر نمونه است.

 

روش تعیین حجم نمونه :

 

الف) از طریق فرمول کوکران

 hagmnemone-kokaran

n : حجم نمونه

N : تعداد کل افراد جامعه

t: سطح اطمینان نمونه گیری:   در سطح اطمینان 95 درصد مقدار t یا z = 96/1 و درسطح اطمینان 99 درصد مقدار t یا z= 58/2

d : مقدار خطای قابل تحمل که معمولاً (05/0) یا (01/0) است.

p : برآوردی از نسبت افراد جامعه که دارای ویژگی موردنظر در تحقیق می باشند.

q : برآوردی از نسبت افراد جامعه که دارای ویژگی موردنظر در تحقیق نمی باشند.

مقدار (p و q) را می توان 5/0 در نظرگرفت که در این صورت حجم نمونه حداکثر خواهد بود.

 

ب) تعیین  حجم نمونه از طریق واریانس جامعه

 hagmnemone-varians

2σ : واریانس جامعه است می توان از طریق مطالعات قبلی به دست آورد. یا می توان از طریق بررسی اکتشافی و مقدماتی برروی  30 یا 40 نفر به دست آورد.

z : سطح اطمینان به نتایج نمونه گیری است که مقدار آن 96/1 یا 58/2 می باشد.

d : مقدار خطای قابل تحمل که معمولاً (05/0) و یا (01/0) می باشد.

 

 

ج) تعیین حجم نمونه از طریق جدول مورگان

 

حجم جامعه

حجم نمونه

حجم جامعه

حجم نمونه

حجم جامعه

حجم نمونه

حجم جامعه

حجم نمونه

حجم جامعه

حجم نمونه

10

10

100

80

280

162

800

260

2800

338

15

14

110

86

290

165

850

265

3000

341

20

19

120

92

300

169

900

269

3500

346

25

24

130

97

320

175

950

274

4000

351

30

28

140

103

340

181

1000

278

4500

351

35

32

150

108

360

186

1100

285

5000

357

40

36

160

113

380

181

1200

291

6000

361

45

40

180

118

400

196

1300

297

7000

364

50

44

190

123

420

201

1400

302

8000

367

55

48

200

127

440

205

1500

306

9000

368

60

52

210

132

460

210

1600

310

10000

373

65

56

220

136

480

214

1700

313

15000

375

70

59

230

140

500

217

1800

317

20000

377

75

63

240

144

550

225

1900

320

30000

379

80

66

250

148

600

234

2000

322

40000

380

85

70

260

152

650

242

2200

327

50000

381

90

73

270

155

700

248

2400

331

75000

382

95

76

270

159

750

256

2600

335

100000

384

 

شیوه های نمونه گیری:

1- نمونه گیری تصادفی ساده : همه افراد جامعه احتمال و شانس انتخاب شدن دارند احتمال سوگیری در این نمونه گیری وجود ندارد یا کم است افراد شانس برابر و مستقل برای قرار گرفتن در نمونه را دارند. انتخاب یک عضو به هیچ شکل در انتخاب سایر اعضای جامعه تأثیری ندارد . به دو صورت است: قرعه کشی و یا جدول اعداد تصادفی.

قرعه کشی : تعداد اعضای جامعه آماری کم است، شماره یا اسامی همه را می توان روی کاغذ نوشت و از میان آنها انتخاب کرد.

جدول اعداد تصادفی : تعداد اعضای جامعه آماری زیاد است این جدول در پایان کتاب های آماری وجود دارد.

 

2- شیوه نمونه گیری سیستماتیک (نظام مند)

کل جامعه آماری به صورت اعداد متوالی شماره گذاری می شود و بعد حجم جامعه به حجم نمونه تقسیم می شود و عددی به دست می آید که به آن «عدد پایه» می گویند. (فاصله نمونه گیری) سپس یک عدد بطور تصادفی که کمتر از عدد پایه است انتخاب کرد. و در مراحل بعد عدد پایه به شماره انتخاب شده قبلی اضافه می شود و بدین ترتیب شماره های بعدی بصورت منظم و سیستماتیک مشخص می شوند به عبارت دیگر با مشخص شدن اولین شماره به شماره های بعدی بصورت منظم و سیستماتیک مشخص می شوند.

مثال :

(فاصله نمونه گیری)

 systematic_sampling

عدد انتخاب شده بصورت تصادفی 5 است. پس افراد با شماره های ……، 35 ، 25، 15، 5

جزو نمونه گیری هستند.

 

3- شیوه نمونه گیری طبقه ای : در صورتیکه اعضای جامعه همگن نباشند و از طبقات مختلفی تشکیل شده باشند. در آن صورت نمونه متناسب با تعداد افراد طبقات انتخاب می شود. به عبارت دیگر هر یک از طبقات موجود در جامعه در نمونه حضور دارند.

در این روش جامعه به تفکیک طبقات مشخص می شود و نمونه هایی مستقل از هر طبقه انتخاب می شود.

از دانش آموزان شهری و روستایی می خواهیم نمونه گیری کنیم.

تعداد افراد جامعه 1000 نفر که 700 نفر (70%) شهری و 300 نفر (30%) روستایی هستند و تعداد افراد نمونه 200 نفر است.

لذا 140 دانش آموز شهری و 60 دانش آموز روستایی باید ا نتخاب شود. یعنی 70% شهری و 30% روستایی.

 

4- شیوه نمونه گیری تصادفی خوشه ای : زمانی کاربرد دارد که :

– انتخاب نمونه از اعضای جامعه مشکل یا غیر ممکن است.

– فهرست کاملی از اعضای جامعه وجود ندارد.

– جامعه مورد تحقیق بزرگ و گسترده است.

– واحد نمونه گیری گروهی از افراد هستند.

– به دو صورت تک مرحله ای و چند مرحله ای اجرا می شود.

– نقطه ضعف این روش نمونه انتخاب شده امکان دارد معرف و نماینده واقعی جامعه نباشد.

برای مثال : بررسی وضعیت هوشی دانش آموزان پنجم ابتدایی استان تهران

استان 4 منطقه 5 مدرسه از هر مدرسه 2 کلاس و از هر کلاس 15 دانش آموز

در نمونه گیری خوشه ای یک مرحله ای استفاده از خوشه فقط یکبار است در صورتیکه در چند مرحله ای این عمل بیش از یکبار تکرار می شود.

 Select_Sampleبرای بزرگنمایی تصاویر بر روی آن کلیک کنید.

یک دیدگاه

  1. سلام . مطالب خيلي خوب بود لطفا در مورد مدل تحليلي بيشتر توضيح بدين با تشكر.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

قالب وردپرس